تحلیل جامعه شناختی از حماسه حضور مردم ایران در بحبوحه جنگ رمضان

یادداشت عضو هیات علمی دانشگاه با عنوان:

تحلیل جامعه شناختی از حماسه حضور مردم ایران در بحبوحه جنگ رمضان

        به گزارش روابط عمومی دانشگاه مازندران، دکتر حیدر جانعلی زاده چوب‌بستی استاد تمام و عضو هیات علمی گروه جامعه شناسی دانشگاه در یادداشتی تحلیلی و جامعه شناختی، به بررسی ابعاد حماسه حضور مردم عظیم‌الشان ایران در بحبوحه جنگ رمضان در تقویت روحیه رزمندگان اسلام و نابودی نقشه‌های باطل دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی پرداخت.

        متن کامل این یادداشت را در زیر مشاهده می‌کنید:

بسم الله الرحمن الرحیم و لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم

تحلیلی جامعه شناختی از حماسه حضور مردم عظیم الشان ایران حین جنگ رمضان

      با گرامیداشت لیالی قدر و ایام شهادت مولای متقیان حضرت علی علیه السلام؛ شهید محبت، صداقت و عدالت و نیز تعزیت شهادت قائد عظیم الشان حضرت آیت الله العظمی امام خامنه ای قدس الله نفسه الزکیه، به همراه تبریک خالصانه و کوثری بابت انتخاب حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای حفظه الله به عنوان رهبر انقلاب اسلامی، این روزها، حین جنگ رمضان، جهان شاهد تجمع و حضور بی نظیر، حماسی و روبه تزاید ملت باشرف، پرغیرت، نستوه و پرصلابت ایران در میادین، محله ها و خیابان های شهرها و روستاهای سراسر کشور است. می توان پرسید خاستگاه اجتماعی این حماسه و حضور حماسی چیست؟ این حضور چه ضرورتی دارد؟ معانی و دلالت های اجتماعی آن چیست؟ این حضور، دارای چه آثار و برکات اجتماعی در سطح ملی، منطقه ای، بین المللی و جهانی است؟ معطوف به این پرسش ها و در نگاهی جامعه شناختی شاید بتوان حداقل به مواردی به عنوان پاسخ این پرسش ها، اجمالا به شرح ذیل اشاره کرد:

 •  ملت کریم ایران از عقبه تمدنی چند هزارساله برخوردار است. ایران، هویت ایرانیان و جان و روح آنان است. احساس هویت ایرانی و تعلق اجتماعیِ باورمند و عشقِ اجتماعیِ راسخ ایرانیان به حفظ ناموس وطن، زیرساختی بنیادین، پولادین و مبارک است. جهان شاهد است که آنها در هشت سال جنگ تحمیلی و دفاع مقدس شان جانانه جنگیدند و هزران شهید هم تقدیم نمودند، اما یک وجب از خاک وطن شان را به دشمن ندادند. در کنار این عامل پایه ای، عنصر و عامل اساسی تر و والا تری وجود دارد و آن برخورداری ایرانیان از هویت الهی و اسلامی است. تقریبا همه ی ایرانیان در پرتو تعالیم اسلام و قرآن پرورش بافته اند و از اجتماعی شدن الهی - اسلامی بهره مندند. آنها در فرایند اجتماعی شدن اسلامی شان، ارزش ها و هنجارهای خدایی و اسلامی را آموخته اند و درونی نموده اند و در زندگی شان، سیره پیامبران و منادیان الهی همچون ابراهیم خلیل الله، عیسی روح الله، موسی کلیم الله و حضرت محمد رسول الله (ص) و ائمه اطهار علیهم السلام و از جمله حضرت امام حسین علیه السلام را به عنوان الگو و گروه مرجع، مبنا و معیار قرار داده اند. در مدار زندگی نبوی، علوی و امام حسینی، حیات اجتماعی انسان، سفری معنوی و منتهی به آخرت و حیاتی ابدی تعریف و تفسیر می شود. این حیات اجتماعی زمانی مطلوب و ماجور به فضل و نعم الهی است که مزین به تقوا و سیر در صراط المستقیم باشد و از آن بوی تعبد و تقرب به خدا و پرهیز از بردگی و ذلت پذیری استشمام گردد. در همین راستا است که حضرت امام حسین علیه السلام، فریاد هیهات منا الذله سر می دهد و فلسفه قیامش علیه یزید را احیای دین نبی خاتم (ص) و انجام امر به معروف و نهی از منکر اعلام می نماید. منشاء اجتماعی این حماسه و حضور حکیمانه، عاشقانه، فضیلت مندانه و حماسی مردم عظیم الشان ایران در این روزهای سرنوشت ساز، به الگو گیری از مکتب امام حسین علیه السلام و عاشورا برمی گردد. دلیل مبرهن این گزاره، سر دادن از سرِ شور و شعور شعار "هیهات منا الذله" آنها در تجمعات، ایثارگری اجتماعی آنها، استقبال افتخارآمیز شان از شهادت و حمایت شجاعانه و بیدریغ شان از قوای مسلح در دفاع از اسلام و ایران است و در این مدار و راستاست که می توان معانی، دلالت ها و کارکردهای متنوع و متعددی برای این حماسه ی حضور و حضور حماسی فهرست نمود:

 • استمرار این حماسه ی حضور و حضور حماسی بر استحکام و استمرار اعتقاد راسخ و روبه تزاید مردم به وحدانیت و ربانیت خدای متعال، ولایت و امامت حضرت نبی خاتم، محمد مصطفی (ص)، وصی شایسته ی این پیامبر خدا؛ حضرت امیرالمومنین و فرزندان معصوصش از حضرت امام حسن مجتبی تا قائم آل محمد (عج الله) سلام الله علیهم اجمعین دلالت دارد و بیعتی وفادارانه، مستحکم و صداقت آمیز با رهبر جدید انقلاب اسلامی؛ حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای محسوب می شود.

 • این حضور مبین اعتقاد و التزام به خداست. این مردم به خدا اعتقاد دارند و حضورشان را نصرت به دین خدا می دانند و به نصرت ایزد منان امیدمندند. آنها به این کلام وحی باور دارند: ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم.

•  حضور پر شور و شعور مردم عزیز ایران، نوعی شکرگزاری جمعی به درگاه ایزد منان و سپاسمندی به خدمات مجاهدان و شهیدان راه خدا، خمینی کبیر و امام شهیدان، و شهید انقلاب اسلامی، حضرت امام سید علی حسینی خامنه ای است.

 • چنین حضوری، جهاد اجتماعی فی سبیل الله است.

•  با این حماسه ی حضور و حضور حماسی مشروعیت و مطلوبیت مبارزه با ظلم و ظالمان تبیین و تاکید می شود. همچنانکه خدا در قرآن کریم به مظلومان اجازه جهاد و دفاع داده است. آنجا که در آیه 39 سوره حج می فرماید أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا ۚ وَإِنَاللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ (به کسانی که [ستمکارانه] مورد جنگ و هجوم قرار می گیرند، چون به آنان ستم شده اذن جنگ داده شده، مسلماً خدا بر یاری دادن آنان تواناست.).

•  به برکت این حماسه ی حضور و این حضور حماسی، فرایند اجتماعی شدن جهادی نونهالان، نوجوانان و جوانان جامعه و بلکه آحاد جامعه ایرانی و غیر ایرانی تحقق و توسعه می یابد.

•  از برکات اجتماعی این حضور تقویت و توسعه روحیه ی جهادیِ جریان جوشان، پویا و بالنده ی مقاومت و نیز وزیدن نسیمی بهاری بر نیت، نگاه، اراده و کنش آزادی خواهانه، عدالت گراینه و استقلال طلبانه ی همه ی آزادگانِ جهان است.

 •  چنین حماسه و حضور باشکوهی، در واقع، نمایشی عظیم و سهمگین از اقتدار ملی و همبستگی ملی ایرانیان و اتحاد مقدس آنهاست.

•  این حضور برآمده از اصل نورانی و متعالی تولی و تبری و معنای عملی و مصداقی مبرهن و کامل از آن است. اصلی که به مودت به اهل البیت علیهم السلام و تبری از شیاطین، مشرکان و دشمنان خدا دلالت دارد.

 •  این حضور شکوهمند نمایی نمایا و پرتوی مشعشع از نور آگاهی، بیداری، هوشیاری، هوشمندی و بصیرت اجتماعی ایرانیان است.

 •  این حضور هم مبین "خودباوری و اعتماد به نفس و عزت نفس" ملی است و هم مقوم آنها و هم تقویت کننده و توسعه دهنده این سه عامل توفیق ساز و نشاط آفرین است.

•  این حضور نشان می دهد که مردم بزرگ ایران شجاعتی علی وار دارند و لذا هم نمی ترسند و هم دلهره و ترس را در دل دشمن غدار غرس کرده و می کنند.

•  این حماسه و حضور حماسی امیدزا و روحیه بخش است و ملت و دولت و رزمندگان اسلام و آزادگان جهان را خوشحال و قوی می سازد و به آنان روحیه ی تسلیم ناپذیری و امید به کسب پیروزی اعطا می نماید

. •  حماسه حضور مردم به بیداری ملت های جهان و تشویق آنها به ایستادگی در برابر استکبار و گسترش عدالتخواهی و استقلال طلبی در میان آنان منجر می گردد.

• در روحیه بخشیِ کوثری (رو به تزاید دائمی) به شیعیان کشور های منطقه و جهان تاثیری اساسی داشته و در آنها احساس قوی بودن و قوی تر شدن ایجاد می نماید و بر انسجام اجتماعی – جهانی آنان می افزاید.

 •  شکل گیری و توسعه سرمایه اجتماعی از این حضور حاصل شده است. و بدین ترتیب، زیرساختی اساسی برای توسعه ی کشور فراهم گردیده است.

 •  حضور حماسی مردم در صحنه دفاع از ایران و اسلام حین جنگ رمضان، نقشی بنیادین و حیاتی در پیشگیری و یا خنثی سازی توطئه های داخلی و خارجی ایفا نموده و می نماید.

 •  این حضور در فراهم سازی و تسهیل شرایط برای بروز، ظهور و شکوفاسازی فضیلت های اخلاقی، استعدادها، خلاقیت ها و ابتکارات ناب انسان ها و نهادهای ایراندوست و خداپرست در حوزه های مختلف زندگی مثل ایثارگری، سرایش اشعار حماسی، بیان مودت اجتماعی، ابراز محبت اجتماعی به اهل البیت صلوات الله علیهم اجمعین بسیار موثر و موفق بوده است.

 •  دیگر فایده اساسی این حماسه و حضور حماسی مردم در این روزها و شب های سرنوشت ساز کمک به حفظ، تداوم و انباشت حافظه جمعی ایرانیان در خصوص داشته ها و دارایی های ناب انسانی و معنوی گذشته و حال خاصه نسبت به فضیلت های الهی و اجتماعی نبی خاتم (ص)، ائمه اطهار علیهم السلام، قهرمانان تاریخی جهان اسلام (مثل امیرالمومنین، حضرت سیدالشهدا و ابوالفضل العباس)، پیشوایان و رهبران دینی (مثل میرزای شیرازی، امام خمینی و امام خامنه ای)، قهرمانان ملی ایران (مثل رستم، سردار سورنا، آرش کمانگیر، نادرشاه افشار) و شهیدان عظیم الشان و والامقام (مثل شهید انقلاب اسلامی، حضرت امام خامنه ای، شهید آیت الله دکتر بهشتی، شهیدین حسن و حسین باقری و شهید قاسم سلیمانی) می باشد.

من الله التوفیق و علیه التکلان

روابط عمومی دانشگاه مازندران​​​​​​​